Đền Chúa Thác Bờ

Sự tích đền Chúa Thác Bờ Vầy Nưa

Trước đây, tại xã Hào Tráng, huyện Đà Bắc có một ngôi đền thờ Chúa Thác Bờ. Khi thủy điện Hòa Bình được xây dựng thì đền Thác Bờ được di chuyển. Sau 9 lần di chuyển ngôi đền mới đã trở thành Đền Chúa Thác Bờ tọa lạc tại xã Vầy Nưa, Huyện Đà Bắc.

Sự tích Chúa Thác Bờ

Trong tài liệu nghiên cứu của Sở Văn Hóa Hòa Bình thì Sự tích Chúa Thác Bờ như sau: Vào năm 1430 – 1432, Vua Lê Lợi đem quân dẹp loạn tại đèo Cát Hãn ở Mường Lễ, Sơn La. Khi Vua Lê Lợi kéo quân đến Thác Bờ thì thấy giữa dòng nước xoáy phía trước một thác nước hiểm trở xô bọt trắng xóa, với muôn vàn mỏn đá lởm chởm nên không thể tiến quân lên được.

Tượng Chúa Thác Bờ tại Đền Vầy Nưa
Lúc bấy giờ ở xã Hào Tráng- Đà Bắc có người con gái dân tộc Mường là Đinh Thị Vân và cô gái người Dao (không rõ tên) ở xóm Mó Nẻ, Vầy Nưa, Đà Bắc đã đứng lên vận động trai tráng trong bản lên rừng xẻ ván đóng thuyền, kêu gọi nhân dân chặt nứa, tre kết thành bè mảng, góp lượng thực, thực phẩm cho nhà vua nuôi quân và chở giúp quân sĩ đi qua Thác Bờ đánh giặc.

Trên đường chiến thắng trở về, vào tháng 3 năm 1432, vua Lê Lợi dừng chân khao quân ở Thác Bờ. Hai Cô lại vận động bà con góp cơm lam, thịt muối chua, rượu cần, múa hát điệu thường rang, bọ mẹng, ném còn, múa xòe để liên hoàn mừng chiến thắng.
Sau ngày khi hai bà mất, hai bà thường hiển linh giúp đỡ mọi người khi đi qua Thác. Nhà Vua đã ban chiếu chỉ cho dân trong vùng lập đền thờ 2 bà. Nhân dân phong hai bà là Chúa Thác Bờ.

Khảo dị khác về Sự tích Chúa Thác Bờ

Phía trên đã trình bày về sự tích Chúa Thác Bờ theo tài liệu của Sở VHTT Hòa Bình. Tuy nhiên, trong dân gian còn có nhiều sự tích về Chúa, nhưng đặc trưng nhất là có một tài liệu cho rằng: Trong một lần chuyển lương thảo cho vua Lê Lợi, trời đã nổi phong ba, sóng lớn đưa hai bà về trời. Sau này, tại nơi hai bà thác hóa, nhân dân đã xây dựng miếu và đền thờ để ghi nhớ công của hai bà với đất nước và nhân dân.

Văn bia đá của vua Lê Lợi

Tấm văn bia Lê Lợi đã được phục dựng
Tại xã Hào Tráng, Đà Bắc trước đây có một tấm bia cổ của vua Lê Thái Tổ khắc trên một phiến đá lớn ở sườn núi. Đó là mỏm đá vôi nhô cao hơn 4 m. Mỏm đã được mài nhẵn lưng chừng và được khắc bài thơ và bài tiểu dẫn của nhà vua khi đi qua đây đánh giặc. Đền Chúa Thác Bờ lúc đó nằm ngay dưới chân văn bia đá này. Vì vậy, văn bia này là một di tích vô cùng quý báu của Đền Chúa Thác Bờ Hào Tráng ngày xưa.
Tam quan khu văn bia đang hoàn thiện
Năm 1979, nhà nước xây nhà máy thủy điện Hòa Bình, nên năm 1982, trước tình hình bia đá sẽ bị nước nhấn chìm Sở VHTT Hà Sơn Bình đã cắt tách phần bia đá rời khỏi khối đá gốc di chuyển về tại tại Nhà Văn hóa thành phố Hòa Bình để bảo quản. năm 2002, bia đá được đặt tại Bảo tàng Hòa Bình. Đến năm 2015, tỉnh quyết định đưa bia Lê Lợi về dựng lại tại Đền Chúa Thác Bờ tại Vầy Nưa.
Khu văn bia Lê Lợi được xây dựng cách Đền Chúa Thác Bờ Vầy Nưa khoảng 500 m. Tấm văn bia của vua Lê Lợi đã được dựng lại, còn các công trình Tam quan và nhà trưng bày, đại bái đang trong quá trình xây dựng. Hiện công trình còn ngổn ngang vật liệu.
Tấm bia khắc bài thơ chữ hán của Lê Thái Tổ được lược dịch như sau:

Gập ghềnh hiểm hóc chẳng từ nan
Già vẫn nguyên còn sắt đá gang
Hào khí nghìn mù đều sạch quét
Tráng tâm bằng núi cũng bằng san.
Biên phòng tất khéo mưu phòng lược
Xã tắc nên trù kế cửu an
Ghềnh thác ba trăm năm lời cổ ngữ,
Như nay dòng thuận chỉ xuôi nhàn

Khu nhà đại bái khu văn bia đang xây dựng
Phần tựa dẫn của bài thơ trên văn bia được lược dịch như sau:
“Ta đi đánh Đèo Cát Hãn về qua đây, làm một bài thơ nói về đường lối phòng Nhung Địch cho đời sau biết: Man di Mường Lễ mặt người dạ thú, ngạch trở giáo hóa phải tiêu diệt ngay. Nên nghĩ sinh dân thiên hạ, chẳng ngại hiểm trở lam chướng mà phương lược xuất chinh thì tiến quân bằng đường thủy hai sông Thao, Đà là hơn cả”.

Chắc chắn sau khi nhà văn bia được xây dựng thì Đền Chúa Thác Bờ Vầy Nưa sẽ trở thành một trung tâm du lịch tâm linh đầy chất lịch sử và chất thơ, tạo nên một cảnh quan Sơn thủy Hữu tình giữa chốn Hạ long trên cạn.

Các di vật của Đền Thác Bờ Vầy Nưa

Mặc dù đã qua đến 9 lần di chuyển nhưng Đền Chúa Thác Bờ Vầy Nưa vẫn giữ được khá nhiều di vật của đền cổ Chúa Thác Bờ Hào Tráng. Các di vật gồm: Hai pho tượng đồng của Chúa Thác Bờ và 01 quả chuông được đúc vào năm Thành Thái thứ 6, năm 1895.

Chia sẻ bài viết

Bài viết cùng chuyên mục

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Thống kê truy cập

Tổng truy cập: 339162

Đang online: 67

error: Content is protected !!